LÍNGUAS CLÁSSICAS

Página de Estudos das Fontes Pesquisadas

    Legenda Versificada de São Francisco - 6

    Liber VI ? Sextus dispersos per mundi climata fratres 
    Mirificis precibus revocantem scribit in unum, 
    Quo per apostolicum sua confirmante statuta 
    Succrevit, nomenque novum novus Ordo receipt.
     


    1 Recta resistendi vitiis praecepta docente 
    Francisco, fatis animas exponere iussi, 
    In tria sex abeunt mundi confinia, bini 
    Et bini. Franciscus eis benedicit, et ipse 
    5 In quartum contentus abit cum milite solo. 
    Praelia quis numeret quibus, in diversa profecti, 
    Virtutum pedibus vitiorum colla prementes, 
    Contrivere caput serpentis ubique reperti, 
    Omnes ad mortem peccati fune trahentis? 


    10 Sed quos Franciscus tenere dilexerat, aegre 
    Passus abesse diu, rogat ut per climata mundi, 
    Dispersos qui discipulos collegit in unum 
    Matris ad exsequias, sparsos quoque congreget istos. 
    Vota viri movere Deum; simul et semel omnes 
    15 Et sine condicto redeunt, quos Spiritus idem 
    Colligit in punctum longo licet orbe remotos 
    Mirari non sufficiunt, quae causa reverti 
    Tam subito compellat eos; Franciscus et ipse 
    Obstupet effectum cui causam praebuit orans. 
    20 Visibus alternis hi gaudent huius, hic horum, 
    Et quid pertulerint in itu redituque loquuntur. 


    Innocuos victus et spiritualia fratrum 
    Gaudia zelantes nullo turbata tumultu, 
    Quatuor accedunt diversi, qui sub eodem 
    25 Arma capessentes ductore, nocivaque mundi 
    Blandimenta sequi renuentes, bella malignis 
    Indicunt furiis stolidaeque silentia carni. 
    Cum tot apostolici numerum complente senatus 
    Francisco sociis, rumor diffunditur; et sunt 
    30 Tempora qui dicant instare novissima mundi, 
    Cuius inauditus finem praenuntiet Ordo. 
    Sed cor Francisci dilatant gaudia, quando 
    Quilibet accedens vitiis indicere bellum 
    Aggreditur; non conditio, fortuna vel aetas 
    35 Ulla recusatur: veniens admittitur omnis 
    Et sine delectu, bonus et malus, altus et imus, 
    Rusticus et miles, ignobilis et generosus, 
    Clericus et laicus, rudis et discretus, egenus 
    Et dives, servus et liber, sanus et aeger; 
    40 Affectuque pio Franciscus suscipit omnes. 
    Eius eos documenta trahunt, exemplaque vitae 
    Irreprehensibilis verbis adhibentia pondus. 


    Neve per ambages eius doctrina vagetur, 
    Fratribus instituit praesentibus, unde futuris 
    45 Eniteat quid agant, quidquid decrevit agendum, 
    In scriptis redigens, Evangeliique tenore 
    Sic fieri debere docens. Ne vero videri 
    Possit inauditi temerarius Ordinis auctor 
    Et quasi praesumens de se nimis ardua, quidquid 
    50 Dictat apostolico vult perpetuare registro. 
    Cumque gubernaret pater illustrissimus orbem, 
    Qui privative nocuus, proprieque vocari 
    Utilis Ecclesiae meruit pater, ardua calcans, 
    Pressa levans, reges terrae qui nominis umbra 
    55 Terruit, Ecclesiae mundum subiecit, et ensem 
    Caesaris ense Petri domuit, memorandus in aevum; 
    Tanti Francisco placuit patris auspice ductu 
    Consilioque super dictis procedere rebus; 
    Quoque statutorum gravitas authentica summam 
    60 Perpetuet, Romam proficiscitur, a memorato 
    Patre petiturus, ut discutiendus ab ipso 
    Sedis apostolicae novus impetret Ordo favorem. 


    Aggrediensque viam, quosdam de fratribus ipsis 
    Assumit comites. Quibus ingredientibus Urbem, 
    65 Exsistens vir sanctus ibi, Guido nomine, praesul 
    Assisii, quaerit quae Romam causa videndi 
    Ipsos impulerit, perpensaque complacet illi 
    Causa: timebat enim ne se transferre pararent; 
    Consiliumque suum rebus concedit agendis. 


    70 Deinde Sabinensis pater, antistesque Iohannes 
    De Sancto Paulo, quo nullum curia de tot 
    Magnis totque bonis maiorem vel meliorem 
    Tunc habuit, clementer eos confortat, honeste 
    Suscipit, humane tractat, gratanter honorat. 


    75 Sed metuens ne forte cadant humanitus; ex quo 
    Ordinis exciderit novitas et fervor in auras 
    Exspirans evanuerit, suadere laborat 
    Ut non circumeant nostri contagia saecli, 
    Immo monasterii latebras eremive subintrent. 
    80 Franciscus: “Quid”, ait, “vir magne, vir inclyte, claustris 
    Aut eremis haerere mones, quos publica mundi 
    Cura petit? Qui nec tantummodo ferre tenemur 
    Pro nobis, verum pro fratribus arma tuendis, 
    Vis ut omittamus medicinam pestibus orbis 
    85 Ferre salutiferam, soli salvere volentes? 
    Communi propriam scelus est praeferre salutem; 
    Sed reparare reos et condescendere lapsis 
    Hic meus est labor, haec mea crux quam baiulo; Christum 
    Sic affecto sequi, nec eum secus esse sequendum 
    90 Ex ipsis Evangelii considero verbis”. 


    Tanto Francisci motus fervore Iohannes, 
    Ad faciem Papae, quem consultare volebat, 
    Introducit eum: fratres comitantur euntem. 
    Adventusque sui causas referentibus aptas 
    95 Provenit ex facili Papae favor; omnia cedunt 
    Ad votum, nullamque ferunt omnino repulsam. 
    Sic impetrato quidquid duxere petendum, 
    Restat ut abscedant, et Papa licentiat ipsos 
    Et benedicit eis, iniungens ut gradiantur 
    100 Quo passu coepere gradi, terrasque per omnes 
    Doctrinam Christi promulgent, et vitiorum 
    Fluctibus absorptos virtutum nave reportent. 


    Vere Franciscum summo divina favore 
    Gratia prosequitur, cuius succedere dono 
    105 Miratur sibi tam propere tot prospera. Iure 
    Iurando fecit Deus illum crescere; non est 
    Inventus similis illi protendere legem 
    Excelsi, servire Deo, contemnere mundum, 
    Praeesse sibi, prodesse suis, convertere pravos, 
    110 Emendare bonos, operari quidquid oportet. 


    Exhilarat tanti Franciscum visio patris, 
    A quo dimissus sanctorum limina Petri 
    Visitat et Pauli, fratresque reducit ovantes. 
    Alternoque viae relevant sermone laborem: 
    115 Quam placide tractarit eos clementia Papae, 
    Quam ferale suo moderamine quemque moveri, 
    Quam sit incundum fratres habitare sub uno. 
    Dumque diem fallunt et multa loquuntur eundo, 
    Imperceptibili motu pars multa diei 
    120 Transit et ingeminat motusque calorque laborem, 
    Membraque debilitat resolutio multa vaporum. 
    Fessi considunt in humum, quos hora laborque 
    Extenuans et causa fames urgentior istis 
    Ad refocillandas animas invitat; at ipsum 
    125 Quo recreentur abest, propter deserta locorum. 


    Sed quia deesse nequit divina fidelibus unquam 
    Cura suis, vir adest, ex cuius munere laeti 
    Panem suscipiunt: incognitus ille recedit. 
    Ipsi vero stupent, et ad ulteriora supernae 
    130 Munera sperandum bonitatis voce fideli 
    Admonet alterutrum, quibus est fiducia summi 
    Certa boni, spem praeterito faciente futuri. 


    Panem qui superest, fragmentaque lecta reservat 
    Extenso spelunca sinu, paucisque diebus 
    135 Conversantur ibi pariter, nec abire liberet; 
    Sed species suspecta loci, quem densa virore 
    Gramina perpetuo decorant, quem mille colorum 
    Flores vermiculant, illectis ne rationem 
    Sensibus impediat, prohibet residere volentes. 
    140 Suscipit optatos vallis dilecta Spoleti. 
    Hic Patarinorum multos seduxerat error, 
    Sed Christi Franciscus oves ad ovile reducit. 


    Erudiensque rudes sedet excellenter in ore 
    Ipsius verbum Domini, quasi iaspis in auro, 
    145 Ros in agris, flos in virgultis, ignis in aula: 
    Divinaque fide mentes ut iaspis adornat, 
    Ut ros humectat, ut flos delectat, ut ignis 
    Illustrat, captosque sua dulcedine sensus 
    Mulcet, et humani penetrat penetralia cordis, 
    150 Inde probabilius compuncti fortius instant, 
    Ut qui tam celebrem didicit divinitus artem, 
    In fratres admittat eos, partemque ferendi 
    Concedens oneris, partem concedat honoris. 
    Ille suis insignit eos insignibus; Ordo 
    155 Crescit in immensum, sed adhuc sine nomine res est. 


    Vult ergo suus huic opifex imponere certum 
    Nomen, et instituit dicatur ut Ordo Minorum. 
    Et merito: quis enim minor illo, quem neque potus 
    Aut cibus impinguat, nec diplois aut toga densat, 
    160 Nec decus aut ditio sublimat, qui sibi cunctos 
    Se nulli praeferre studet, qui vilia mundi 
    Appretians, pretiosa sibi vilescere cogit, 
    Qui ne deficiat in Christo, deficit in se? 
    Tales Franciscus recte vocat ergo Minores: 
    165 Ianua caelestis maioribus est nimis arcta. 


    Postquam per nomen novus hic innotuit Ordo, 
    Franciscum sociosque suos utcumque fovebat 
    Stramine tecta putri deserta domuscula, tignos 
    Praetendens graciles, paucis statura diebus 
    l70 Paupertasque suis cultoribus ipsa placebat: 
    Donec praeteriens onerati ductor aselli 
    Rusticus inferret fatuo fastidia verbo, 
    Poscere qui latebras pluvia vehemente coactus 
    Affuit et proprium sic est affatus asellum: 
    175 “Intra securus, brunelle, iuvabimus istam 
    Quandocumque domum”. Quasi diceret: Hi quoque fraters 
    Intendunt cumulare domos. Promissa perosus 
    Edita Franciscus intellectumque latentem, 
    Ad loca se transfert non sollicitanda procaci 
    180 Voce viatorum, solitaeque domestica paci.