LÍNGUAS CLÁSSICAS

Página de Estudos das Fontes Pesquisadas

    Legenda Versificada de São Francisco - 7

    Liber VII ? Septimus ostendit fratres orare docentem; 
    Quantus eis apparuerit vigilantibus absens; 
    Quam vilis mundo curaverit esse; quis ipsum 
    Martyrii fervor tumidis commiserit undis. 


    1 Interea supplex instat devotio fratrum 
    Ut Franciscus eos informet, qualiter orent. 
    Ille satisfaciens precibus clementer honestis: 
    “Peccatis”, ait, et “vitlis involvimur omnes; 
    5 Ergo supernorum debens oratio niti 
    Vestra patrociniis, proprio non evolet ausu 
    Ad superos, immo mediatrix Virgo beata 
    Ad Christum, Christus ad Patrem sit mediator. 
    Virgo salutetur sermone videlicet isto: 


    10 O pia mater, ave, Maria, charismate plena, 
    Sit Dominus tecum, mulieribus in benedicta 
    Tu, ventrisque tui fructus benedictus; et istum 
    Sermonem toties devotio vestra revolvat. 
    Haec ut prima suae recolentes gaudia Matris, 
    15 Gaudia vos faciat perferre novissima Christus. 
    Matre salutata, deinceps hac voce rogetur 
    Christus: Adoramus te, Christe, superna regentem 
    Et terrena, tibi benedicimus, o Crucifixe, 
    Qui cruce sanasti cruciatus, qui reparasti 
    20 Morte tua mortale genus. Mediantibus istis 
    Ad summum directa Patrem precis ista feratur: 


    O sine patre Pater noster, cui splendida caeli 
    Supplicat aula, tuae deitatis sanctificetur 
    Nomen, et adveniat regnum, fiatque voluntas 
    25 In terra sicut in caelo; cotidianum 
    Panem da nobis hodie, nobisque remitte 
    Debita nostra, prout aliena remittimus, et ne 
    Nos inducas in tentamen, sed mala longe 
    A nobis faciat Bonitas, qua cuncta creasti”. 
    30 Has aliasque preces, quibus est clementia summi 
    Exoranda Patris, fratrum devota docetur 
    Simplicitas, quae tanta fuit, ne verba putarent 
    Ulla sacerdotis gravitate carentia veri. 


    Accidit inde semel, dum confessurus adiret 
    35 Presbyterum quidam de fratribus, ille sacerdos 
    Dixit ei: “Caveas ne sis hypocrita, frater”. 
    Illius voci plus de se, quam sibi credens, 
    Ingemuit moerore gravi, nullumque dolori 
    Apposuit verbum consolatoris amici, 
    40 Pro certo quin hypocritam se crederet, ex quo 
    Ille videretur sic adstruxisse sacerdos; 
    Donec Francisci finem facundia nugis 
    Poneret, et vanum faceret residere timorem. 
    Eius enim placore sui rigidissima sermo 
    45 Corda penetrabat, praebens relevamina lapsis, 
    Spem miseris, lumen caecis, solatia moestis. 


    De quo ne fratrum nutaret opinio, quanti 
    Esset apud Dominum, signo didicere superno. 
    Nocte fere media, dum sol altissimus umbras 
    50 Contrahit antipodum, procul absistente magistro, 
    Pars fratrum sopita iacet, pars orat; et ecce, 
    Igneus inspicitur dimissus ab aethere currus, 
    Cui globus insidens quasi sol micat, undique vibrans 
    Orbiculare iubar, qui fratrum disgregat ad se 
    55 Directos visus, nimioque reverberat igne. 
    Excitat alterutrum; quibus ad spectacula sese 
    Mira cohortatis, fit quaestio, quid sibi currus 
    Hic velit. In primis variatur opinio, demum 
    Esse notant animam Francisci, quam sphera signat 
    60 Perfectam, currus agilem, splendorque beatam; 
    Unde timent, vacuos ne forte reliquerit artus. 


    Cumque prophetiae datus illi spiritus esset, 
    Caelitus agnoscens et quos praedestinet et quos 
    Praesciat aeterni series firmissima fati, 
    65 Ut reprobos reprobet, electos eligat, omni 
    Insudat studio, similes sibi iungere gaudens, 
    Dissimiles vitare studens, et utrosque magistrans, 
    Neutros aspernans, colit hos et sustinet illos. 


    Attendens frater Richerus, quod neque fati 
    70 Consilium nec mentis eum secreta laterent, 
    Excessus recolendo suos, quos gesserat olim, 
    Quos et eum conscire timet, vix sperat ut eius 
    Optatum plene queat impetrare favorem. 
    Talem Franciscus Richeri ne videatur 
    75 Ignorare metum: “Quid”, ait, “Richere, vereris? 
    Non te detestor; quidquid commiseris, ex quo 
    Delicti te poenituit veniamque mereris, 
    Ne dubites quin firma mihi sit gratia tecum”. 


    Quoque suos possit magis invitare sequaces, 
    80 Est eadem virtus diverso prodita signo. 
    Collectis iterum multis, absente magistro, 
    Fratribus ad synodum, iussus benedicere frater 
    Antonius, ponens hoc thema: “Iesus Nazarenus 
    Rex Iudaeorum”, toto caelestia corde ?; t 
    85 Intendens oculos levat in sublime, manusque ~ , ~ 
    In cruce distensas Franciscum cernit habentem. ?~ ~\ 
    Quod ne credatur ausu simulasse nefando, 
    Caelitus infusa quadam dulcedine, fratrum 
    Mira coadstantum replet exsultatio mentes. i a 
    90 Sic tunc, sic iterum, sic per diversa frequenter 
    Signa repraesentans absentem non quasi vilem, 
    Non quasi terrenum, sed iam quasi regna tenentem, 
    Glorificat divina; suum clementia servum, 
    Cui visum mundo nihil est immundius, et cui 
    95 Nil proprium praeter nil proprietatis habere. 
    Sed quamvis carni nihil indulgere volentem 
    Carne semel vesci febris imperiosa coegit. 
    Mox ubi convaluit, epulum gustasse cruentum 
    Poenituit, poenamque sibi providit, et uni 
    100 Districte fratri laico praecepit, ut eius 
    Iniceret collo funem, traheretque per urbem 
    Assisii, clamans praeconis vocibus: “Ecce, 
    O cives, parasitus edax, hypocrita tristis, 
    Qui coram vobis ieiunia laudat, et odit, 
    105 Qui pingues pullos avidam congessit in alvum”. 
    Exsequitur iussus hoc ordine singula frater. 
    Mirantur cives et dicunt: “Pro semel esis 
    Carnibus affligi sic sustinet iste! Quid ergo 
    Fiet de nobis qui sanguine vescimur omni 
    110 Tempore, nec cupimus praeter terrena? Vel ergo 
    Sancti sunt fatui, vel nos gens digna perire”. 


    Hoc quoque Franciscus fratri praeceperat uni, 
    Inter magnates ut quandocumque receptus 
    Esset honorifice, ne forte superbia mentem 
    115 Ipsius efferret, convicia diceret illi 
    Frater, et alpigenam mercatoremque vocaret. 
    Non praetermittens quin quantumcumque severa 
    Eius adimpleret frater praecepta, sedenti 
    Inter honoratos nulla ratione pepercit. 
    120 Retribuens illi propter maledicta favorem, 
    Propter probra decus, propter convicia laudem, 
    Dicere Franciscus consueverat: “Approbo, frater, 
    Omnia quae dicis; nec enim decet ut tolerare 
    Filius ista Petri de Bernardone recuset”. 
    125 His aliisque modis fugit impudibundus et effrons 
    Humanam quaecumque solent extollere mentem; 
    Exspectansque diem Domini, quae corda revelat, 
    Nullo pertrahitur voto bona quaeque gerendi 
    Humano placitura die. Talisque vacando 
    130 Militiae gestis sextum compleverat annum, 
    Nil praeter caeleste vovens; fortunaque forti 
    Una manet, nullasque vices exercet in illum 
    Quin indistanter casus intervolet omnes. 


    Tempora parva viro caelesti longa videntur, 
    135 Seque parum censet tot profecisse diebus, 
    Cui licet assidue visum sit triste iocari, 
    Tristarique iocus, pasci ieiunia, pastus 
    Ieiunare, quies sudare, quiescere sudor; 
    Non tamen est contentus eo, quin praelia carni 
    140 Ulteriora suae moveat, propriique cruoris 
    Impensa certare velit pro nomine Christi. 
    Mortis enim desiderio flagrat anxia mentis 
    Nobilitas, taedetque morae. Neu principis ira, 
    Lictoris feritas, aut causae desit honestas, 
    145 Propositi mens est ut transfretet et revocandis 
    Praedicet idolatris credi quid oporteat, unde 
    Vel tantum mundo viventes, quod quasi mors est, 
    Christo lucretur, vel mundo perditus ipse 
    Cum Christo vivat, quod solum vivere verum est. 


    150 Martyrio cupiens ita consummare labores, 
    Parthorum partes proponit adire. Sed intus 
    Ecclesiae flagrante domo, quid quaereret extra 
    Qui custodit eam? Fidei doctore diserto 
    Plus Italus quam Parthus eget: de plebe loquendo, 
    155 Non dico de nobilibus. Fallacia Parthum 
    Unica seducit, Italum non una sed omnis; 
    Parthus ab antiquo susceptum schisma tuetur, 
    Italus admissae fidei praecepta repellit; 
    Unius haereseos inventae tutor habetur 
    160 Parthus, adinventor Italus triginta duarum; 
    Estque quid hos faciat peccare licentius illis: 
    Servi sunt Syrii, libertas est Italorum; 
    Non ipsi vel primitias in lege statutes 
    Vel decimas debere Deo; sine vindice peccant. 
    165 Nam si sanctus eos Pater excommunicet, aut si 
    Iracundus eis Augustus bella minetur, 
    Inde nihil curant, neutrum reverentur, utrumque 
    Addixere iugo, praescripseruntque tributum. 
    Plebis enim tot ibi sunt millia, quot numerare 
    170 Nemo queat; miles quivis et rusticus idem; 
    Vim quia miles habet, dominos quia rusticus odit. 
    Sed taceo; quaedam narrari vera verentur. 
    Sed pia simplicitas Francisci sustinet omnes, 
    Nullius vitii, nullius conscia culpae, 
    175 Astutosque videns, credit quia sint sapientes 
    Italiae cives, nec credit egere magistro. 


    Quocirca Syrios cupiens convertere, navim 
    Ingreditur: ventus surgit contrarius, aequor 
    Incipit esse fretum, via desinit esse salubris; 
    180 Aura fatigatos Geticas appellit ad oras. 
    Praestolatus ibi Zephyrum, detentus ab Euro, 
    Tandem Franciscus Boream insurgere sentit, 
    Iamque redire parat, cum non procedere possit. 
    Christus enim servi votum, licet utile, propter 
    185 Utilius revocat, evangelicique magistrum 
    Eloquii Parthis negat, Ausoniisque remittit.