LÍNGUAS CLÁSSICAS

Página de Estudos das Fontes Pesquisadas

    Legenda Versificada de São Francisco - 11

    Liber XI ? Explicat undecimus res quomodo duxerit omnes 
    Hortandas laudare Deum fratresque vocarit; 
    Qualis homo fuerit; natalia quumodo Christi 
    Festa celebrarit propriis recitata figuris.
     


    1 Optima virtutum pietas infusa sereno 
    Sic animo, miseris fert adiutoria rebus, 
    Nil fieri crudele sinens, sed quaslibet arcens 
    Saevitias damnumque timens conscire cruoris. 
    5 Nec minus est simplex quam clemens, sed quasi quoddam 
    Electrum redolet, quod conficit una duorum 
    Mixtio: simplicitas clemens, clementia simplex. 
    His alis sublime volans excelsior astris, 
    Inferior sese, socialiter omne creatum 
    10 Tractat et ad veram docet aspirare salutem, 
    Et socio subiecta sibi dignatus honore, 
    Sicut Ananias, Azarias, Misael, unam 
    Quamque creaturam fraterno nomine censens, 
    Dulciter affando studet ad praeconia summi 
    15 Invitare Boni, caelos et sidera, solem 
    Et lunam, tenebras et lucem, tempus et annos, 
    Imbriferas nubes et versicoloribus Irim 
    Distinctam radiis, tonitrus et fulgura, nubes 
    Et pluvias, ventos et brumas, frigus et aestum, 
    20 Aera qui mundi complectitur undique centrum, 
    Usque spheram sese protendens, omnia mutans 
    Humiditate sui, mutatus ab omnibus idem, 
    Et genus aligerum, speciesque volatilis omnes, 
    Tellurem mare circuiens, quod luna latenter 
    25 Incitat, et causans centri natura Charybdim, 
    Squamiferos pisces, conchisque natabile vulgus, 
    Ponderibusque suis libratas undique terras, 
    Quas aeque distando ligat reverentia caeli, 
    Montes et valles, campos et prata, metalla 
    Et lapides, et quas numerus non prendit arenas, 
    Fontes et fluvios, flores et gramina, silvas 
    Et segetes, hortos et vites, nobiliusque 
    Omnibus his aliud genus, innumerasque sub illo 
    Reptilium species, aliudque valentius istis 
    35 Quadrupedes, partim domitos partimque feroces, 
    Et genus humanum cui caetera quaeque ministrant, 
    Ordinibusque novem distinctum nobile caeli 
    Agmen, et effectus naturae provocat omnes, 
    Laudibus ut primam studeant attollere Causam. 
    40 Nec solum venerans naturae facta, sed artis 
    Ficta, decus nimium scriptis ubicumque repertis 
    Exhibet, et tollens abiecta reponit honeste. 
    Et si scribatur quandoque superflua casu 
    Littera, simplicitas ipsius tam reveretur 
    45 Scripturas, ut eam deleri non patiatur. 


    Supradicta tibi Franciscum carmina pingunt; 
    Neve tuns dubia teneatur imagine sensus, 
    Quam potius recolas, hanc eorporis accipe formam. 
    Staturae mediocris homo, vicinior autem 
    50 Exiguo Franciscus erat, sed corde gigantem 
    Effigians; cuius nigri mollesque capilli, 
    Erectum sphericumque caput, subvecta brevisque 
    Auris, defossa sinuosaque tempora, levis 
    Parvaque frons, humiles rectique superciliorum 
    55 Arcus, subnigrae circumspectaeque pupillae, 
    Pacatae blandaeque faces, iucunda placensque 
    Effigies, simplex directaque linea nasi, 
    Exhaustae tenuesque genae, macra pressaque 
    Coniuncti niveique sedent ex ordine dentes, 
    60 Raris barba pilis nigra, laxis guttura fibris 
    Marcida, subvectis humeri cervicibus alti, 
    Brachia parva, manus tenues, subtilia crura, 
    Exiguique pedes, digiti manuumque pedumque 
    Proceri, carnemque domans asperrima vestis. 


    65 Corpore perpenso, si vis perpendere mores: 
    Mente fuit supplex et simplex, carne pudicus 
    Et caelebs, utroque nitens et purus, in astris 
    Dives et excelsus, in terris pauper et imus. 
    Discumbendo sitit et ieiunat, recubando 
    70 Obsecrat et vigilat, bellando sudat et alget; 
    Affectu dulcis et rectus, corde benignus 
    Et pius, auxilüs intendens et studiosus, 
    Sensu perspicuns et mobilis, ore disertus 
    Et celer, ingenio fervens et acutus, ad omnes 
    75 Clemens et lenis, ad se crudelis et asper. 
    Ad dicenda sagax et solers, ad facienda 
    Providus et sapiens, ad discutienda morosus 
    Et gravis, ad veniam velox et promptus, ad iram 
    Frigidus et torpens, ad singula cautus et aptus. 


    80 Forte supervacuum credas depingere sancti 
    Effigiem moresque viri; sed oportuit ambo 
    Describi, nam causa subest et idoneus usus. 
    Talis enim completa brevi descriptio versu 
    Qualem Franciscum recolam vel imaginer in se 
    85 Continet expressum mentique relinquit ideas 
    Partim consimiles, etsi non prorsus easdem. 


    Monstris iam dudum domitis mundoque subacto, 
    Ardua Francisci virtus iam militat astris, 
    Nil mortale petens. Semper mysteria Christi 
    90 Quid meditetur habent: hanc incarnatio Verbi, 
    Hanc hominis stimulans assumpti passio numquam 
    Immemorem sinit esse sui, cordisque medullas 
    Concremat et caeli facit exardescere voto. 
    Haec etiam propriis repraesentare figuris 
    95 Deliciasque suas aliis impendere gaudet. 


    Porro semel celebrare volens natalia Christi, 
    Effingi praesaepe iubet; sua pabula foenum 
    Bos asinusque trahunt, et adest quodcumque decenter 
    Virginei recitare potest mysteria partus. 
    100 Ad sacra conveniens populus solemnia, replet 
    Ecclesiam, dat cera faces, thus spirat odorem. 
    Post matutinas missae celebrantur ad illud 
    Festum spectantes, Evangeliumque canoro 
    Franciscus dulcore legit, tandemque sedenti 
    105 Sermonem populo facit, indurataque corda 
    Mollit et ex duris producit flumina saxis: 
    Mixtaque laetitiae resilit compunctio, plausus 
    Desiccat lacrimas, humectat lacrima plausum, 
    Totaque nox instansque dies in cantica festi 
    110 Exit et in laudes Pueri de Virgine nati. 


    Acceptans celebrata sibi mysteria Christus 
    Praemia restituit, foenique superstitis esu 
    Bruta relaxantur quocumque tumentia morbo. 
    Eiusdem tactu praegnantes et diuturna 
    115 Mole laborantes facili solvuntur hiatu, 
    Obtusaeque patent pueris nascentibus alvi. 
    Praesaepisque locus nunc est in honore beati 
    Cellula Francisci populo gaudente dicata.