LÍNGUAS CLÁSSICAS

Página de Estudos das Fontes Pesquisadas

    Legenda Versificada de São Francisco - 13

    Liber XIII ? Tertius a decimo medicis nihil artibus illum 
    Profecisse refert; et quomodo vectus in urbem 
    Assisli mortis non formidaverit horam, 
    Exsequiasque suas cantaverit instar oloris.
     


    1 Urbis in ingressu venientem Curia papae 
    Exsistentis ibi solemniter excipit; omnes 
    Occurrunt celeres, sua nullus agenda procurat, 
    Et iuris quaecumque sui dispendia passis 
    5 Franciscum vidisse sat est: non altera cuiquam 
    Appetitur merces, haec sufficit omnibus una. 
    Cum sit enim magnum Chirona videre bimembrem, 
    Aut subvertentem taurum Minois Athenas, 
    Aut lynces Bacchi penetrantes omnia visu, 
    10 Aut Phoenica brevi reparantem morte iuventam, 
    Immissumque ferum Calydonibus, aut elephantem 
    Caesaris, aut onagros, quorum cava naris ut arcus 
    Hostica Maeotidas emittit in ora paludes, 
    Aut longo quaecumque maris secreta recessu 
    15 Climatibus nostris non assuevere videri; 
    Quanto maius erat mirabiliusque videre 
    Hic hominem, qui non erat hic, sed in aethere sursuma 
    Totus, et in terris caelestem cernere civem. 


    Ipse licet mundi curas distractus in omnes 
    20 Papa libens admittit eum, cunctique benigne 
    Suscipiunt fratres, cunctisque benignius Hugo, 
    Sub quo florebat tunc temporis Ostia felix, 
    Cuius erat proprius qui toti sufficit orbi 
    Praesul, et humani generis moderatur habenam: 
    25 Cui genus et mores, cui summi culmen honoris, 
    Cui reliquas dotes Deus et natura tot uni 
    Contulit, ut toto quidquid debebat in orbe 
    Distribui, solus perceperit, et mediante 
    Derivetur eo fons religionis in omnes. 


    30 Cumque supradictus non posset ferre medeJam 
    Physicus, experto quidquid prodesse putabat, 
    Alterius medici defertur fama per urbem, 
    Qui laesis solitus oculis succurrere prudens, 
    Urbanusque senex habitabat in urbe Senensi. 
    35 Hunc item Franciscus adit, nullaeque dolorem 
    Alleviant curae, sed totum passio corpus 
    Occupat, et quaedam parit accessoria morti: 
    Marcet hepar, turget stomachus, vitioque duorum 
    Naturae sedes alimentaque mitia sanguis 
    40 Evomitur, ruptis intra praecordia venis. 


    Tantis fama malis aures ubi fratris Heliae 
    Perculit, accelerat dilectum visere patrem: 
    Viso Franciscus ita confortatur alumno, 
    Nil animum prohibere potest quin gaudeat, et cor 
    45 Gaudia dilatant, et dilatatio cordis 
    Egressum dat spiritibus, morbumque repellens 
    Copia spirituum, facit ut natura resultet. 
    Inde quasi sospes Cortonam sustinet ire, 
    Sed subiti cum sint animarum gaudia motus, 
    50 Nec possint animae subitoque diuque moveri, 
    Gaudia Franciscus paulatim dicta remitti 
    Sentit, et effectum causa perimente perempta. 
    Postquam spirituum cessat vehementia, surgit 
    Morbus, et insultus patitur natura priores; 
    55 Gressum crura negant, marcentibus undique nervis, 
    Et stomachi iam debilitas alimenta refutat, 
    Nullaque defectos immutat passio gustus. 


    Sic ubi prae nimios anima tolerante dolores 
    Mortis in extremo Franciscus agone laborans, 
    60 Arboris appositam radicibus esse securim 
    Sentit et adventum pulsantis ad ostia Christi, 
    Transferri petit Assisium, non propter amorem 
    Natalis patriae, recto sed ut ordine terras 
    Inde relinquat, ubi terrena reliquit, et inde 
    65 Ad Christum migret, ubi Christo primitus haesit. 
    Vectus eo (nec enim propria virtute moveri 
    Iam poterat), tenui pendentem stamine vitam, 
    Quam salvare nequit pro tempore, salvat in aevum. 


    O fortis miles et inexpugnabilis ultor, 
    70 Quem neque fata domant ex ipsa namque vigorem 
    Debilitate trahit, et eum facit hoc animosum 
    Quod facit exanimem, nam praelia quae studiose 
    In vita gessit, in morte virilius explet! 


    Aspersus cinere suprapositusque melote 
    75 Et quamvis extrema videns emergere fata, 
    Nulla timet, quia nulla cupit mortalia, spernit 
    Tristitiam mortis quia sprevit gaudia vitae, 
    Et quos participes gaudebat habere laboris, 
    Consortes etiam summae mercedis habere 
    Obsecrat, utque prius benedicat quam moriatur 
    Eius eis animas, circa se convocat omnes, 
    Et per praesentes absentibus omnia mandat 
    Quae mandanda placent, et utrosque valere precatur. 


    Interea moesto patris accedente recessu, 
    85 Exit in exsequias dolor, emollitaque corda 
    Stringit et in facies rivos deducit aquarum. 
    Ille suis nolens exsistere causa doloris: 
    “Propter me quid fletis”, ait, “qui flere tenerer 
    Propter vos potius? Ego namque repatrio, sed vos 
    90 Exsilium retinet; ego post tormenta quiesco, 
    Vos sudatis; ego sum civis, vos peregrini. 
    In refrigerium per aquam traducor et ignem, 
    Discrimenque viae compensat gloria metae. 
    Quid nisi mors mea vita fuit, vel quid nisi vita 
    95 Mors erit? Hanc animam pro Christo perderem duxi, 
    Pro nobis perdente suam, reddetgue benignus 
    Pro damno lucrum, pro perditione salutem. 
    Iam qui certavi suspiravique frequenter 
    Et ieiunavi, post tot certamina tandem 
    100 Vado triumphatum, post tot suspiria vado 
    Gavisum, post tot ieiunia vado comestum. 
    Quid vos verborum multiplicitate tenerem? 
    Hic miser, hic moestus, hic infimus, hic moribundus, 
    Hic ego fessus eram; sed nunc ad regna vocatus 
    105 Migro beata miser, ad gaudia maestus, ad astra 
    Infimus, ad vitam moribundus, ad otia fessus. 
    Inde peto ne quis mihi compatiatur amicus; 
    Immo coexsultet. Mihi congaudete vocato 
    De poenis ad delicias, de carcere mundi 
    110 Ad libertatem caeli: Christoque labores 
    Dignanti finire meos, exsolvite laetum 
    Carmen et hymnidicas pro me depromite laudes”. 


    Dixerat. Incipiunt adstantes psallere fratres; 
    Iamque licet moriens canit ille, canentibus illis, 
    Et psalmum qua voce potest, erumpit in illum: 
    Voce mea ad Dominum clamavi. Mox sibi poscit, 
    Haec Evangelü recitetur lectio: Certus 
    Ante diem Paschae Iesus quia venerit hora 
    Eius ut ad regnum Patris de carcere mundi 
    120 Transeat, et reliqua; quo praecipiente, minister 
    Fert aperitque librum tantique voluminis inter 
    Tam varias eadem se lectio primitus offert.